આવો સત્સંગમાં

ભારતના વિવિધ ભાગોમાં સ્થિત બાર જ્યોતિર્લિંગ ભગવાન શિવના પ્રાચીન અને પવિત્ર તીર્થસ્થળો છે. માન્યતા મુજબ, જ્યાં-જ્યાં ભગવાન શિવે પોતાનું પ્રગટત્વ દર્શાવ્યું, તે સ્થળોએ આ જ્યોતિર્લિંગ સ્થાપિત થયા. આ બાર જ્યોતિર્લિંગ શિવભક્તોમાં અત્યંત આસ્થાનું પ્રતીક છે.

*બાર જ્યોતિર્લિંગની યાદી:*

*1. સોમનાથ (ગુજરાત)*
પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ, સાગર કિનારે સ્થિત છે અને શિવભક્તિનું પ્રાચીન તીર્થ સ્થાન છે.


*2. મલ્લિકાર્જુન (આંધ્ર પ્રદેશ)*
આ મંદિરે ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતી સાથેના લીલાચરિત્રનો સમાવેશ થાય છે.


*3. મહાકાલેશ્વર (મધ્ય પ્રદેશ)*
આ જગ્યા ઉજ્જૈનમાં સ્થિત છે અને અહીં ભગવાન શિવને કાળના સ્વામી તરીકે પૂજાય છે.


*4. ઓમકારેશ્વર (મધ્ય પ્રદેશ)*
નર્મદા નદીના દ્વીપ પર આવેલું મંદિર, ઓમ સ્વરૂપમાં વિરાજમાન છે.


*5. કેદારનાથ (ઉત્તરાખંડ)*
હિમાલયની ઊંચાઈ પર સ્થિત આ જ્યોતિર્લિંગ યાત્રાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.


*6. ભીમાશંકર (મહારાષ્ટ્ર)*
ઘાટમાથાના જંગલોમાં દક્ષિણ તરફ ભીમા નદીના કિનારે આવેલું પવિત્ર મંદિર.


*7. વિશ્વનાથ (ઉત્તર પ્રદેશ)*
વારાણસીમાં સ્થિત આ જ્યોતિર્લિંગને શિવના આત્માશક્તિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.


*8. ત્રયંબકેશ્વર (મહારાષ્ટ્ર)*
અહીં ગોદાવરી નદીનું ઊગમસ્થાન છે અને શિવ ત્રિપુંડી રૂપે પૂજાય છે.


*9. વૈદ્યનાથ (ઝારખંડ/મહારાષ્ટ્ર)*
ભગવાન શિવને આ સ્થળે વૈદ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે તેમણે ભક્ત રાવણને જીવિત રાખ્યો હતો.


*10. નાગેશ્વર (ગુજરાત)*
દ્વારકાના નજીક નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ છે, જે શિવના નાગ સ્વરૂપ સાથે જોડાયેલ છે.


*11. રામેશ્વરમ (તમિલનાડુ)*
અહીં ભગવાન શિવની પૂજા શ્રી રામચંદ્રજીએ લંકા યુદ્ધ પહેલાં કરી હતી.


*12. ઘૃષ્ણેશ્વર (મહારાષ્ટ્ર)*
અજંતા – એલોરા ગુફાઓના નજીક આવેલું આ શિવમંદિર શાંતિ પ્રદ વાતાવરણ માટે જાણીતું છે.



*મહત્વ:*

જ્યોતિર્લિંગ દર્શન કરવાથી શિવ ભક્તોને મનશાંતિ, પાપમુક્તિ અને મોક્ષ પ્રાપ્ત થવાનો આશીર્વાદ મળે છે.

  *લિંગાષ્ટકમ્*

બ્રહ્મમુરારિ સુરાર્ચિત લિંગં
નિર્મલભાસિત શોભિત લિંગમ્ ।
જન્મજ દુઃખ વિનાશક લિંગં
તત્પ્રણમામિ સદાશિવ લિંગમ્ ॥ 1 ॥

દેવમુનિ પ્રવરાર્ચિત લિંગં
કામદહન કરુણાકર લિંગમ્ ।
રાવણ દર્પ વિનાશન લિંગં
તત્પ્રણમામિ સદાશિવ લિંગમ્ ॥ 2 ॥

સર્વ સુગંધ સુલેપિત લિંગં
બુદ્ધિ વિવર્ધન કારણ લિંગમ્ ।
સિદ્ધ સુરાસુર વંદિત લિંગં
તત્પ્રણમામિ સદાશિવ લિંગમ્ ॥ 3 ॥

કનક મહામણિ ભૂષિત લિંગં
ફણિપતિ વેષ્ટિત શોભિત લિંગમ્ ।
દક્ષસુયજ્ઞ વિનાશન લિંગં
તત્પ્રણમામિ સદાશિવ લિંગમ્ ॥ 4 ॥

કુંકુમ ચંદન લેપિત લિંગં
પંકજ હાર સુશોભિત લિંગમ્ ।
સંચિત પાપ વિનાશન લિંગં
તત્પ્રણમામિ સદાશિવ લિંગમ્ ॥ 5 ॥

દેવગણાર્ચિત સેવિત લિંગં
ભાવૈ-ર્ભક્તિભિરેવ ચ લિંગમ્ ।
દિનકર કોટિ પ્રભાકર લિંગં
તત્પ્રણમામિ સદાશિવ લિંગમ્ ॥ 6 ॥

અષ્ટદળોપરિવેષ્ટિત લિંગં
સર્વસમુદ્ભવ કારણ લિંગમ્ ।
અષ્ટદરિદ્ર વિનાશન લિંગં
તત્પ્રણમામિ સદાશિવ લિંગમ્ ॥ 7 ॥

સુરગુરુ સુરવર પૂજિત લિંગં
સુરવન પુષ્પ સદાર્ચિત લિંગમ્ ।
પરાત્પરં (પરમપદં) પરમાત્મક લિંગં
તત્પ્રણમામિ સદાશિવ લિંગમ્ ॥ 8 ॥

લિંગાષ્ટકમિદં પુણ્યં યઃ પઠેશ્શિવ સન્નિધૌ ।
શિવલોકમવાપ્નોતિ શિવેન સહ મોદતે ॥

આ અંકમાં આપણે બાર જ્યોતિર્લિંગ વિશે જાણ્યું. આવતાં અંકમાં શિવલિંગનું પ્રાગટ્ય અને મહત્વ વિશે જાણીશું…


**ઓમ નમઃ શિવાય*
*હર હર મહાદેવ…*